UCHUMI WA DATA NA SAUTI YA MLIPA KODI: TANZANIA INAVYOJIWEKA KWENYE MSINGI WA UKWELI NA USHIRIKISHI

 

Safari ya kuimarisha uchumi wa Tanzania sasa imeingia kwenye hatua ya kisayansi zaidi ambapo matumizi ya takwimu na ushahidi yameanza kushika hatamu katika maamuzi ya kibiashara na kitaifa.

Mtafiti Mwandamizi kutoka Chuo Kikuu cha Dar es Salaam, Geofrey Kalokola, amebainisha kuwa ulimwengu wa sasa wa ushindani unahitaji mbinu za kisasa za uchakataji wa takwimu ili kubaini fursa za masoko na kupunguza vihatarishi.

Kupitia mafunzo ya takwimu yaliyotolewa kwa washiriki kutoka kampuni ya kimataifa ya DP World kwa ushirikiano na Punjani Charitable Trust, ni wazi kuwa taasisi kubwa nchini zimeanza kuona tija ya kufanya maamuzi yanayotegemea takwimu sahihi ili kuimarisha ushindani wa Tanzania katika biashara za kimataifa na kuongeza ufanisi wa huduma.

Wakati wataalamu wakijikita kwenye takwimu, Sekta Binafsi nchini (TPSF) imeamua kuchukua hatua ya kipekee kwa kuwashirikisha wanachama wake moja kwa moja katika mchakato wa kuamua mustakabali wa kikodi kuelekea Bunge la Bajeti.

Kupitia mikutano ya kimkakati iliyofanyika jijini Dar es Salaam, TPSF imewakutanisha wadau kutoka sekta za kilimo, madini, viwanda na fedha ili kufanya mapitio ya sheria za kodi.

Mkurugenzi Mkazi wa Trademark Africa, Elibariki Shammy, na Mkurugenzi wa Sera wa TPSF, Mwanahamisi Hussein, wamesisitiza kuwa ushirikishwaji huu unalenga kuhakikisha kuwa maoni ya wafanyabiashara yanafanyiwa uchambuzi wa kina kabla ya kuwasilishwa serikalini kupitia Kamati ya Maboresho ya Mifumo ya Kodi (Task Force).

Lengo ni kuondoa kodi kandamizi zinazoweza kusababisha biashara kufungwa na badala yake kuweka sera zinazochochea ukuaji wa sekta binafsi na mapato ya taifa.

Ushirikishi huu wa TPSF umepokelewa kwa mikono miwili na wadau wa sekta ya kilimo, ambapo Rhoda Magoiga kutoka Jukwaa la Wadau wa Kilimo (Kilimo Roundtable Africa), amepongeza jukwaa hilo kwa kuipa sauti sekta ya kilimo iliyoajiri watanzania wengi zaidi.

Dhana hapa ni kuwa maendeleo ya kiuchumi hayawezi kutokea bila kurasimisha biashara nyingi na kuhakikisha kuwa mifumo ya kodi ni rafiki kwa kila mdau. Hii inatupa fundisho kuwa uelewa na mabadiliko chanya hutokea baada ya kuchukua hatua ya kuanza mchakato, kwani kusubiri kujua kila kitu kabla ya hatua ni kikwazo cha maendeleo. Kwa kuingia kwenye safari hii ya mapitio ya kodi, sekta binafsi inajijengea mazingira ya uendelevu na tija.

Hata hivyo, wakati kukiwa na mafanikio kwenye ngazi za juu za kibiashara, bado kuna kilio kutoka kwa wajasiriamali wadogo, hususani wanawake mkoani Mwanza, kuhusu upatikanaji wa mitaji.

Wanawake wafanyabiashara katika Soko la Sabasaba, Ilemela, wameeleza hofu yao juu ya masharti magumu ya mabenki yanayodai dhamana za mali zisizohamishika kama nyumba na hati miliki, vitu ambavyo wengi hawana.

Hali hii imewafanya wengi kukwama kwenye mikopo umiza ya 'kausha damu' ambayo inanyonya faida zao kidogo. Hii ni changamoto inayohitaji ufumbuzi wa haraka wa kisera ili kuhakikisha ukuaji wa uchumi unamfikia kila mwananchi katika ngazi ya chini kabisa.

Katika kuitikia kilio hicho, baadhi ya taasisi za kifedha kama Benki ya Equity zimeanza kuchukua hatua kwa kuanzisha madirisha maalum yenye masharti nafuu kwa ajili ya wanawake wajasiriamali.

Meneja Biashara Ndogo na Kati wa benki hiyo, Martin Raja, amebainisha kuwa lengo ni kuondoa hofu na kutoa msaada wa kiuchumi unaoendana na uhalisia wa wafanyabiashara wadogo.

Mfano wa mafanikio ya Shule ya Narae Global iliyofaidika na mikopo hiyo unaonyesha kuwa, endapo mabenki yatalegeza masharti na wananchi wakajenga ujasiri wa kukopa benki, Tanzania itashuhudia mlipuko wa maendeleo kuanzia soko la kijijini hadi bandari za kimataifa, huku kila mmoja akishiriki kikamilifu katika kujenga bajeti na uchumi wa taifa.